The factory

Iñaki Ábalosen “La buena vida” liburuko kapitulu bat irakurtzea gomendatu digute: Warhol at the factory. Kapitulu honek Andy Warhol artistaren lokal baten bilakaerari buruz hitz egiten du: “the factroy”.

 
Esan genezake Andy Warhol aitzindaria izan zela komunen kontzeptua bultzatzen eta loft-en sorkuntzan. Espazio zehatz bati milaka erabilera eman zizkion: festak, lantokia, logela, saioak egiteko lekua, kontzertuak antolatzeko tokia, filmak egiteko eszenatokia… Espazio multifuntzional bat zen hura, giza-harremanak bultzatzen zituena, eta berehalako ospea hartu zuen, gizarteko mota askotako jendea joaten baitzen. Nolabaiteko mugimendu hippie-a sortu zen, errebindikatiboa, kanpoko gizarteko errealitatetik at zegoen beste mundu bat eratu zen.

Formatu aldetik, esan beharra dago nahiko informazio konpaktua eskaintzen duela, eta askotan erraza zen aria galtzea. Baina hala ere, gaia erreflexiora eramaten ninduen: bizimodu honetan ez da intimitatea ia kontuan hartzen. Izan ere, hori izan zitekeen “the factory”-tik igarotako hainbat artisten kreatibitatea, sentimenduak eta pentsaerak loratzea ahalbidetu zuena.

 

Jaulas, paraguas y burbujas

Javier Echepare ikasle ohiak eta arkitektoa egun “Jaulas, paraguas y burbujas” izendatutako hitzaldi bat ema zuen. Berak, denboran zehar eta ia hobby bezala aztertu eta ezagututako zenbait erakinen esposizioa egin zigun, hitzaldiari izenburua ematen dion hiru ikuspuntutik arkitektura erakusten.

 

 

  

 

Kaiolak:

Kaiolak barruko eta kanpoko espazioak bereizten ditu, baina modu berezi batean. Barrualdea mugatuta dago, baina nahiz eta kanpoaldearekin harreman zuzena izan, ezarritako muga horrek ez zaitu kanporatzea usten. Esparru itxia sortzen du kanpoaldea egituraren parte izanik.

 

 

 

 

  

 

 

 

Aterkiak:

Euritakoak fatxadarik gabeko estalkiak dira. Erdiko elementu bertikal bakarra nahikoa da espazio habitagarri bat sortzeko. Gainera, honen forma bereziak duen abantaila, bere egokitzapen ahalmena da.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Burbuilak:

Burbuilak elementu itxiak dira guztiz. Euren estalkia gauzatzeko, inguruko horma behar dute, oreka tentsio puntua bilatuz.

 

 

Green roofs

 

 

 

 

Pasa den egunean, Unibersity of British Columbia School of Architecture and Landscape Architecture-eko Daniel Roehr irakasleak “Green roofs” (teilatu berdeak) sistemei buruzko hitzaldi bat eman zuen. Berak egindako estudioa espazio zabalduetako funtzio ekologikoak hobetzeko diseinu urbanistiko berriei buruz da. Ekaitzen ura zuzentzeko sistema naturalak antolatzean datza. Teilatu berdeen onurak ikertzen ditu elementu integral bezala ekaitzen ura arintzeko, aldi berean erabilgarriak fatxadetan eta kaleetan ere.

 

 

 Sistema natural hauek ureztapen sistema behar dute. Toki bakoitzeko klima ezberdina da: hiri batzuetan euri piloa egiten du urtean zehar, eta beste leku batzuetan ia ezer ez. Baina teilatu hauek jasangarriak direnez, euriko ura depositu batzuetan gordetzen du behar duenean ureztatzeko.

 

Irakasleak tokiaren garrantzia azpimarratzen zuen. India, China eta New York-en uholde arazoak konpotzeko sistema hau bultzatzen du. Euriko ura ez da ibaietara joaten, eta ur emaria ez da horenbeste handitzen, ur hori teilatu berdeek erabiltzen baitute. Manhatan-en, adibidez, antzina landaredia zena, egun eraikinez beterik dago. Aldaketa natural hori dela eta, landa-tenperatura baxuagoa da. Horren irtenbideetako bat, eraikinen teilatuetan green roof sistema antolatzea litzateke, nolabait konpentsatzeko.

Teilatu berde hauek airearen kalitatea hobetzen du O2 eta CO2 hartu-emanari esker, mikroklimak hobetzen ditu, animalientzako habita eskaintzen du, espazio sozialak sortu, beroketa globala murriztu… Izan ere, Urban Heart Island efektua eragiten du, guztiz onuragarria. Gainera, euri-urak energia sor dezake!

Roehr-ek zioen sistema hauen diseinua baino lehen, lekua aztertu eta materialik hoberena aukeratu behar zela. Horregatik ikusi behar da zein sistema den egokiena. Diseinu barruan sistema ezberdinak konbinatzea, tokiko ezaugarrien arabera, ingurumen-inpaktua murrizteko; nolabait, ekaitzen ura zuzentzea. Honelako sistema bat burutzeko,lehenengo diseinua ez badu ondo lan egiten, atzera egiteko aukera eman behar du, beti ingurua gutxien aldatu Gabe.

 

Trinidad Plaza

 

 

 Donostiako alde zaharrean historia handiko toki bat dago: Trinidad Plaza. Zenbait plaza mota bereiz ditzakegu bere erabileren arabera. Plaza hau herriko plaza nagusi baten funtzioa hartu du zenbait alditan. Plaza nagusiak aurretik zehaztutako espazioak dira, herriko jaialdiak hartzeko pentsatutakoak. Baina paradoxikoki, bere diseinua funtzio hori betetzeko ez bazen aztertu, Trinidad Plaza hiriko plaza nagusi gisa hartu da hiritarren zenbait topaketetarako.

 

 

Antzina, etxebizitzaz beteriko tokia zen. Erdi aroko hainbat plaza bezala, bi elizaren artean aurkitzen da. 1600 urte inguruan, Jesuiten ikastetxe bat egon zen. Eta aurrerago, kartzela eta kuartel bat. Baina 1813ko suteak inguru guztiarekin bukatu zuen, gaur egun Santa Maria eliza alboan dagoen etxea bakarrik zutik utziz. XX. mendearen hasieran, espazio huts horri erabilera inprobisatua eman zitzaion egungo frontoia, bolatokia, eta abar proiektatuz. Garaiko Luis Larrañaga zinegotziak eta Santos Etxeberria delineatzaileak proiektuko ideia garatzen hasi ziren, eta denboraldi baten ostean, Luis Peña Gantxegik burutu zuen berrikuntza.

 

 

 

Peñak, lehenik eta behin, ondo ulertu behar zuen giroa: historia handiko tokia, elizak, mendia, frontoia, bolatokia, herri kiroletarako lekua… Azterketa horren ondorioz, harmailak batzuk egin zituen, frontoiari altuera kendu zion, bolatokia atzean mantendu zuen estalki igarogarriarekin eta guzti… Bere helburu nagusia, plazaren bateratasuna lortzea zen. Horretarako, espazio zentrala harmailaz inguratu zuen, aldameneko eraikinei jarraitasuna emanez. Santa Maria elizako atzeko hormak integratzeko, frontoiari ebaketa mailakatua egin zion.

 

Trinidade plaza inguru natural batekin bat egiten du: Urgull mendia. Horregatik, Gantxegik bolatoki eta San Telmo arteko harmailetan topografia artifizial bat lortu zuen, mendi-mazelako forma jarraituz. Egokitzapen proiektu honetarako aurrekontu txikia zegoen, baina Donostian asfaltatze prozesua hasi zenez, soberako materiala erabili zen, material bakarra plaza osorako: harri manpostua.

 

Hortaz, plaza honen inguruan biratuz, ikuspegi panoramiko batean, garai historiko ezberdinen diakronia bat bereiz dezakegu. Peña Gantxegiren lehen espazio publikoa izan zen, asko ikasiko zuenarekin. Inguratze espazioa sortu zuen, elementu berdintasunik gabe. Dena independentea dirudi, baina bateratasun batekin.